Статьи
Творчество
Видео
Кто онлайн?
Пользователей: 0
Гостей: 8
Сегодня зарегистрированные пользователи не посещали сайт

Стихи

RSS лента
13 августа 2020 - Сажидин Саидгасанов | Подробнее | 0 комментариев | 420 просмотров

СЕКИНСУЗ САЖИДИН

Гьеле жегьилзамаз, ада вичикай шаир жеда лагьана, гаф ганай. Жегьил гадади, дуьньядиз СтIал Сулейманал ва СтIал Саядал магьшур, хаталу ва жавабдар рекьиз кам вегьенвай. «Зи тIварцIинни фамилиядин сифте гьарфар, залай вилик магьшур шаиррихъ галаз дуьз къвезва, - фагьумнай за. ГьакI хьайила, завай абурун рехъ, абуру вилик эцигнавай къайдаяр ва адетар давамрайтIа жеда». И ихтилат, вичизни шиирар туькIуьриз чира лугьуз гьавалат хьайи жегьил дустуниз, вичин амледи, «квекай шаирар жедайди туш!» - лагьайла, за ам агъун патахъай ихьтин делил гъанай: СтIал Сулейманани СтIал Саядан тIварар СС гьарфар я. Винни зин тIварар ва фамилияр С С гьарфарилай башламиш жезва: Селимов Селим, Саидгьасанов Сажидин».
Хуьруьн жегьилри, сад-вад цIар чпи туькIуьрзавайтIа, амай цIарар чIехи шаиррин шииррай къачузвай. Кьилин месэла вуч тир лагьайтIа, абур чпи чеб шаиравал аирвал ийиз алакьдайдахъ кIевела югъун ва абурухъ къаб алай гафар ва шииррин цIарар хьунухь тир. Райондин ва республикадин газетриз Сажидинан сифтегьан шииррин цIарар акъатиз башламишна. Абур шииратдин устадрин шиирар хъсан чидай хуьруьнвийрин паркут-тегьердикай яргъа тушир. Садбуру, мукъаятвилелди, ада шиирар вичи туькIуьрзавайбур яни, чир хьун патал, заказар гуз, чеб алай чкайрал Сажидинав шиирар кхьиз тазвай.
Са сеферда хуьруьнвийриз вирисоздин радиодай, Москвада Дагъустандин литературадинни искусстводин декада кьиле физваз, Кремлдин чIехи залдай, урус чIалал, шиир Сажидин Саидгьасанован, музыка Гьасанагъа Мурсалован, «Зун булах я» мани хорди тамамарда лагьай гафарин ван атана. Ахпа хуьруьн гьуьрметлу яшлубурни закай шаир жедайдан чIалахъ хьана. «Гила вакай чIаларин устад хьанва, хва. Вавай ви тIварцIинни фамилиядин эвел кьиле авай С С гьарфарал дамах ийиз жеда!» - лагьанай. Са шумуд йисалай Сажидин Саидгьасанов вири лезгийриз шаир хьанвайди магьшур хьана. Ихьтин магьшурвал гъайи шиирни, ада зарафатдин къайдада туькIуьрнавай «Вун накь вучиз атаначир?» шиир хьана. Гьиле гъил аваз «Дагъустандин литература» журналдиз акъатна, радиодай Омар Аюбован музыка ва Ризабала Агъабалаева зарафатдин мани яз чкIайдалай гуьгъуьниз, силли хьайи шиирдикай – мисал хьана, манидикай халкьдинди мани хьана. Сада лагьанай, эгер а шиирдин кIаникай халкьди вичин къул эцигзаватIа, а шиирдин автор бахтлу кас я. Сажидин Саидгьасановаз а бахт са шумудра хъуьрена. Шаирди, куьчиди нехишар атIузвай кIалубрин, рикIел аламукьдай чIалалди, литературный къайдадин зарафат ва айгьам квай шиирар, устадвилелди сад-садахъ кьадайвал туькIуьруни кIелзавайбурун ва чпихъ яб акалзавайбурун патай гьуьрмет къазанмишна.
Яратмишунин рекьелай алава яз, Сажидин Саидгьасанов вичин зегьметдин рекьяйни биография авай кьветIен кас я. Ватандин вилик Советрин Армияда къуллугъ авуна, хуьруьз хтай Сажидин комсомолдин – I87 – Путевка гваз, жегьил комсомолрин стройка яз тIвар ганвайКаракумдин каналдал кIвалах ийиз Туркменистандиз физва. Кьве йиса каналдал экскаваторщикдин пеше чирна кIвалах авуна хатана, Дагъустандин гьукуматдин университетди филологвилин факультет акьалтIарзава. Са шумуд йисуз Селейман-Стальский райондин «Весна коммунизм» газетдин хусуси корреспондент яз ва анай хайи хуьруь юкьван школадиз урус ва лезги чIаларинни литераторадин тарсар гудай муаллим яз кIвалахзава. Муаллимвиле саки къанни вад йисуз, тарсар гунилай алава яз, вичин жегьил уьмуьр, районда вич хьтин хайи чIалал, культурадал ва адетрал рикI алай юлдашрихъ галаз «Куьредин ярар» тIвар алай культурадин макан арадал гъана, гьа и тIвар алай азад газет акъудиз, хуьрерин зегьметчийрин вилик шаирар ва манидарар яз концертар гуз хьана. Ада, райондин ДОСААФ-дин председатель яз, культурадин отделдин председателдин куьмекчи яз кIвалахна ва алай вахтундани, ял ядай пенсияда аваз, галатун течиз, районда телевидение арадал атай чIавалай журналист яз кIвалхзава.
И кьуру гафарилди къейд ийизвай Сажидинан уьмуьрдин рехъ, гзаф кьадардин шад ва пашман вакъиайрал девлетлу я. Кьибле патан дагъустанда са лезги районни авач хь и кьарай авачир Сажидинан кIвач хкIун тавур, яшлубур ва я кIелнавайбур авач хьи, Сажидина къаршиламиш тавун, хабар кьун тавур. Адаз рекьери эвер гузва. Къе пакамаз санал акуртIа, нисиниз ам маса районда ва няниз сам аса хуьре аквада ам. Вуч лазимвал ава? Фейи-хтай чкайра, чаз виридаз хабар авачир Етим Эминан, Мегьамед Ярагъидин сухта хьайи ашукь Уьзденан, СтIал Сулейманан ва тарихдихъ галаз алакъалу факта рва делилар жажуриз. Ашукь Уьзден – тарихдин повестдиз материалар жагъуриз, са кьилихъай «Самур» журналдин кIусар гуз, саки вад йисалай виниз Сажидин Магьарамдхуьруьн тефей хуьр ва кIвалер тунач. СтIал Сулейманан ирс кIватIун патал, Философ ва писатель Агьед Агъаеван теклифдал «СтIал Сулейманан фонд тешкилна ва «Билбил» тIвар алаз азад газетдин кьве номер акъудна. Гьа са вахтунда, школайра кIелзавай аялрин яратмишунар кIватIиз хьана. СтIал Сулейманан ва СтIал Саядан кьилерал атай дуьшуьшрикай школайрин аялривай перделамиш жедай куьруь сценкаяр туькIуьрна. Виридалай хъсан кьабулай, куьгьне девирда Хпеж Къурбананни СтIал Сулейманан арада хьайи акъажун «Чайханада» мукьвал-мукьвал къалурзава. Аламатдин кIвалах ам я хьи, и ял ягъиз мажал авачир касди арабривай пул къачуна, жегьил чIавуз Мегьамед Ярагъиди чирвилер къачур хуьруьн жуьмя мискIин ремонт хъувуна, бубайрин вахзтара тухузвай диндин къанунар дуьз кьиле тузуз халкьдин ихтиярдиз вахкана.
Жуьреба-жуьре алава кIвалахрилай гъейри Сажидин Саидгьасанова шаирвилин кIвалах явашарнач. Ада къекъведай рекьерани кваз шиирар туькIуьрзава. Сана буюр авур гьар гьи жуьре мярекат аватIани, кIвале са бязи крариз талукь эсерар аватIани, ада фидай рекье аниз цIийи шиирг туькIуьрна фида ва устадвилелди кIелда. Гьар гьина аватIани ада хайи халкьдин игьтияжрикай, шад ва сефил вакъиайрикай хабар кьаз, абурун рикIериз регьят жедай эсерар арадал гъида. Эгер чна ам шаир, писатель ва драматург яз гьикI кIвачел акьалтната вил вегьен. Ам чаз адан къелемдикай хкатна, печатдиз акъудна, халкьдал агакьарнавай ктабрай аквада. Гьа са вахтунда, Сажидинан гьебеяр гьелелиг печатдиз акъудиз тахьана амайбурукай зун рахадач. Печатдай акъатайбур: I976-йисуз – «Вун накь вучиз атаначир», I979 – йисуз - «КIватIи-КIватIаш», I983- йисзу –«Аламатар», I997-йисуз– «Зуьрнедин ван алаз», 2003 – йисуз - «Риваятрин камари», 2003 -йисуз - «Шииратдин ялавар», 2004 - йисуз- «Зи СтIал Сулейман», 2005 - йисуз – «Ни гуда заз жавабар?», 20I0 -йисуз - «Лайлайрин таж», 20II- йисуз - «НуькI -Хала», 20II - йисуз - «Тамада дуст», 20I2 - йисуз - «Куьн патал, чан аялар», 20I2 -йисуз– «Ярагъви ашукь Уьзден», 20I3-йисуз - Кир Булычеван «Пуд лагьай планетадин сир», 20I3 -йисуз - «Аламатдин турп»,- лезги чIалаз элкъуьрзава, 20I4-йисуз, - «Алфавит – дуст я зи», аялар патал ктаб, 20I4-йисуз - «Дуствилин алакъаяр», 20I5 – йисуз - «Шарвилидин хтулар я лезгияр». Гьа са вахтунда Сажидина 20I5 –йисуз – 20I6-йисуз - «Стал-наме». Пул СтIалрин хуьруьн тарихдин ктаб акъудзава. 20I7 – йисуз «Зарафатдин рассказар». 20I7-йисуз Сажидинан шииррин цикл «Детская литература» антологиядиз акъатзава. Ингье, 20I8 йисуз шаирдин – «Хкягъай эсерар» акъатнава.
Авторди вич гьам тарихдин рекьерай, гьамни адетрин куьлуь-шуьлуьйрайни кваз кьил акъатдай, гъавурда вай кас яз къалурзава. Вири эсерра халкьдин рикIера ргазвай хиялар ва абурун мурадар къалурзава. Адан лирикадин игиз цавара къекъвез, циферив рахазвайди туш, инсанрин уьмурда, девирдин дегишвилер къалурзава. Адахъ авай къайгъуяр вири хайи халкьдиз авайбур сад я. Шаирдин яратмишунриз еке алимат тир Ражидин Гьайдарова, Агьмедуллагь Гуьлмегьамедова, Нариман Шамсудиновича, Гаджи Гашарова, магьшур шаирар тир Ибрагьим Гьуьсейнова, Арбен Къардаша, Мердали Жалилова, писатель Къурбан Акимова ва цIудралди масадбуру ганва. Сажидин, зарафатдин ва айгьамдин шиирар кхьинин устад я. Са кьадар эсерар урус ва польский чIалариз элкъуьрнава. Шаирдин шиирар урус чIалалди» Правда» газетдиз, сатирадин «Крокодил», аялрин «Колобок» ва школадин яшдиз татанвай аялрин тербиядин журналриз акъатнава.Лап и мукьарал акъатна, Лезги газетдиз са шумуд йисуз акъатиз давам гайи эсеррикай сад тир «Риваятрин камари, а кардалди багьа я хьиз, а ктабдиз тешпигьавач. Имни са цIийивал я. Адан эсерар «Самур», «Дагъустандин дишегьли», Кард» журналриз акъатзава.
Гьукуматдини шаирдин зегьметдиз еке къимет ганва: I993-йисуз– «Отличник народного образования ДАССР», I995 йисуз «Заслуженный работник культуры РД», 2003-йисуз -«Заслуженный наставник молодежи РД», 2004 -йисуз - «60 лет Победы в Великой Отечественной войне». – медаль ветерана войны. 2005 – йисуз Сажидин Саидгьасанов РФ-дин Писателрин Союздин, 2006-йисуз журналистрин Союздин членвилиз хкягъзава, 2009-йисуз - «65 лет Победы в Великой Отечественной войне» гузва. 20I0 йисуз Сажидин Саидгьасанов – Дагъустандин халкьарин пуд лагьай съезддиз делегат жезва. 20I2-йисуз - «ЗДОРОВЫЙ ЛЕС» Чинар. –Сертификат къачузва. 20I8-йисуз Сажидин, жегьилай тербияламишуна чIугвазвай зегьметдай – «Долг» и Честь» - Ордендин сагьиб я.
Арбен Къардаш, Дагъустандин халкьдин шаир.

 

 

13 августа 2020 - Сажидин Саидгасанов | Подробнее | 0 комментариев | 432 просмотра

 Расска старика, о том, как в далекую старину, как лезгины превратились в орлами.

22 сентября 2020 - Сажидин Саидгасанов | Подробнее | 0 комментариев | 380 просмотров

 Жуьреба-жуьре йисара интернетдиз акъатай шииарар

22 сентября 2020 - Сажидин Саидгасанов | Подробнее | 0 комментариев | 1171 просмотр

 Старик чабан, проживший сотню лет,
Который в жизни многое изведал,
Юнцу, что южным солнцем был согрет,
Одну легенду древнюю поведал:

2 ноября 2020 - Сажидин Саидгасанов | Подробнее | 0 комментариев | 390 просмотров
27 июня 2021 - Сажидин Саидгасанов | Подробнее | 0 комментариев | 239 просмотров
Страницы: Первая Предыдущая 1 2 3